चीनद्वारा भारत, तिब्बत र सिन्जियाङसँग गरेको सम्झौता हरेक बुँदाको लगातार उल्लंघन

एजेन्सी । १५-१६ जूनमा चीनले भारतीय क्षेत्रमा प्रवेश गरेर बिहार रेजिमेन्टका गस्ती टोलीमाथि प्रहार गर्नु र २० भारतीय सेनाको मृत्यु हुनु निकै जघन्य काम हो । तर, चीनले कायरता स्वीकार गर्दै आफ्नोतर्फ भएको हताहतीको विवरण भने सार्वजनिक गरेको छैन ।

राजदूत गौतम बम्बावालेले स्ट्राट न्युज ग्लोलसँगको कुराकानीका क्रममा बेइजिङले हरेक सम्झौताका हरेक बुँदाको उल्लंघन गरेको बताएका छन् । सन् १९९३ मा वास्तविक नियन्त्रण रेखा (एलएसी)मा शान्ति र स्थिरता कायम गर्नका लागि गरिएको सम्झौताकोसमेत उल्लंघन गरेको उनले बताए ।

त्यससैगरी माओले तियानमेन स्क्‍वायरबाट पिपुल्स रिपब्लिक अफ चाइनको स्थापना भएको घोषणा गरेको दुई महिनाभन्दा पनि कम समयमा पीएलएले सिन्जियाङमा अतिक्रमण गरेको थियो । कासगरमा रहेको भारतीय कन्सुलेट कार्यालय बन्द गराएको थयो । भारतले अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको पालनाका लागि चीनो नयाँ सत्तालाई पुराना सम्झौतामा पुन: सम्झौता गर्न आग्रह गरेको थियो ।

तर, माओले सिन्जियाङमा कब्जा गरेपछि पश्‍चिमी सीमा नियन्त्रण कायम गर्‍यो । त्यससँगै चीन पहिलो पटक भारतको सीमा सम्पर्कमा रह्यो र अक्साई चीनमाथि कब्जा गर्‍यो । जुन विवाद अहिले पनि चलिरहेको छ ।

सन् १९५१ मा ‘तिब्बतको शान्तिपूर्ण स्वतन्त्रताका लागि सम्झौता’ मा १७ बुँदे सहमतिमा हस्ताक्षर भएको थियो । तर, तिब्बतीयन प्रतिनिधिहरुलाई यस सम्झौताको जालमा फसाइयो । जसका कारण तिब्बतले आफ्नो स्वायत्ता गुमायो ।

उक्त सम्झौताको बुँदा चारमा तिब्बतको आन्तरिक राजनीतिमा चीनले कुनै हस्तक्षेप नगर्ने उल्लेख गरिए पनि चीनले पूर्णरुपमा तिब्बतको स्वतन्त्रता खोस्दै उक्त बुँदाको उल्लंघन गरेको थियो । त्यसैगरी उक्त सम्झौतामा नै दलाई लामाको शक्तिलाई कुनै आघात हुन नदिने बताइएको थियो । तर, दलाई लामा निर्वासित बनाइयो ।

उक्त सम्झौता भएलगत्तै माओले चिनियाँ सेनालाई तिब्बतमा पठायो र महत्वपूर्ण केन्द्रहरुमा क्याम स्थापना गर्‍यो ।

सन् १९५४ मा भारत-चीनबीच तिब्बतका विषयमा पञ्‍चशिल सम्झौता भएको थियो । जसअनुसार तिब्बत र भारतबीचको लामो सीमा निर्धारण गर्ने उल्लेख गरिएको थियो । भारतले उक्त सम्झौतामा हस्ताक्षर भएपछि सीमा समस्या नआउने अपेक्षा गरेको थियो ।

दुई महिनापछि सम्झौता उल्लंघन गर्दै चिनियाँ सेना भारतीय क्षेत्रमा प्रवेश गर्‍यो । भारतीय सेना उत्ताखण्डको चमोली जिल्लाकव बारहोटीमा पहिलो पटक प्रवेश गर्‍यो । यो चीनले उल्लंघन गरेको अर्को सम्झौता हो ।

पञ्‍चशीलको सम्झौता अनुसार दुबै मुलुकले एकअर्को मुलुको सार्वभौम क्षेत्र र राष्ट्रय अखण्डताको सम्मान गर्ने उल्लेख गरिएको थियो । त्यसपछि उक्त विवाद समाधानका लागि भारतले लगातार प्रयास गरे पनि चीनले सम्झौता गर्दै उल्लंघन गर्ने क्रम जारी राख्‍यो र सन् १९६२ त चीनले भारतमाथि युद्ध नै सुरु गर्‍यो ।

सन् २०१७ मा दुईवटा चिनियाँ सैन्य हेलिकोप्टर उत्तराखण्डमा प्रवेश गरेका थिए । जुन डोक्लाम भिडन्तभन्दा दुई साता अघि थियो । उनीहरुले भारतीय सैन्य क्याम्पमा त्रास उत्पन्‍न गराएका थिए ।

यी माथिका उदाहरणहरुबाट पनि प्रस्ट हुन्छ कि चीनले कहिले पनि कुनै पनि सम्झौताको पालना गर्दैन र नरम दिखिन सम्झौता गर्ने गर्छ ।

ताजा अपडेट

‘आरोपितलाई छुटाउन जाने मन्त्री पदमा बस्न अयोग्य’

काठमाडौं । विवेकशील साझा पार्टीले जातीय विभेद तथा छुवाछुतको अभियोगमा अनुसन्धानका लागि प्रहरी नियन्त्रणमा रहेको व्यक्तिलाई रिहा गराउन मन्त्री आफैं प्रहरी कार्यालय पुगेकामा आपत्ति...

मन्त्रीहरुको जिम्मेवारी हेरफेर, गृह मन्त्रालयको जिम्मा विष्णु पौडेललाई

काठमाडौं । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले मन्त्रीहरुको जिम्मेवारी हेरफेर गरेका छन् । उनले रक्षा र परराष्ट्र मन्त्रालय आफैंसँग राखेका छन् । त्यस्तै उपप्रधानमन्त्री विष्णु पौडेललाई...

चुनावको घोषणा गर्नु ओलीको अहंकार मात्रै : माधव नेपाल

काठमाडौँ । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) एमालेका वरिष्ठ नेता माधवकुमार नेपालले कुर्सीका लागि नभई देशको संविधान र संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र जोगाउनुपर्ने बेला भएकाले सवैको...

चीनको क्रिप्टोकरेन्सी आक्रमणले विदेशिँदै कम्पनीहरु

बेइजिंग । बिटकोइन माइनरहरुले बेइजिंगको नयाँ क्रिप्टोकरेन्सी आक्रमणले चीनबाहिर काम गर्न खोजीरहेका छन् । विश्वको बिट्कोइन माइनिंगमध्ये दुई तिहाइ रहेको चीनमा पछिल्लो समय भने...

त्रिभुवन विश्वविद्यालयका रोकिएका परीक्षा कहिलेदेखि हुन्छ?

काठमाडौँ । त्रिभुवन विश्वविद्यालयले रोकिएका स्नातक तह र स्नातकोत्तर तहका सबै परीक्षाहरू साउन ५ गतेदेखि सुरु गर्ने निर्णय गरेको छ। परीक्षा नियन्त्रक कार्याल बल्खुका नियन्त्रक...

संवैधानिक निकायमा २० पदाधिकारी नियुक्त, लोकसेवा अध्यक्षमा रेग्मी

काठमाडौं । राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले लोकसेवा आयोग, अख्तियार दुरुवयोग अनुसन्धान आयोग लगायतका संवैधानिक निकायका पदाधिकारी नियुक्ति गरेका छन् । संवैधानिक परिषद्ले वैशाख अन्तिम साता...

रौतहटको मौलापुर नगरपालिकाको नगरसभामा झडप, प्रहरीद्वारा अश्रुग्याँस प्रहार

रौतहट । रौतहटको मौलापुर नगरपालिकाको नगरसभामा झडप भएको छ । मौलापुर नगरपालिकाको बिहीबारको नगरसभालाई बिथोल्न विपक्षी समूहले ढुंगामुढा गर्न थालेपछि प्रहरीले बल प्रयोग गरेको छ...

पाँच वर्षीया भतिजीलाई जबरजस्ती करणी गरेको अभियोगमा काका पक्राउ

तनहुँ । भतिजीलाई जबरजस्ती करणी गरेको अभियोगमा तनहुँमा काका पक्राउ परेका छन् । पक्राउ पर्नेमा व्यास नगरपालिका–९ का ५३ वर्षीय व्यक्ति रहेको प्रहरीले जनाएको...

बलात्कारको प्रतिकार गर्दा घाँटी थिचेर हत्या, युट्युबमा भाइरल सन्तोषीको हत्या आरोपी सार्वजनिक

काठमाडौं । काठमाडौंको दक्षिणकालीमा युट्युवमा भाइरल महिला सन्तोषी सुब्बाको हत्या आरोपमा पक्राउ परेका सुरेश तिमल्सिनालाई प्रहरीले बिहीबार सार्वजनिक गरेको छ । महानगरीय अपराध महाशाखाले...

चर्चित