ताइवानमा युद्ध अभ्यास, चीनको आणविक हतियार विस्तारले बढायो एशिया–प्रशान्त तनाव

चीनले हालै आफ्नो आणविक हतियार संख्यामा उल्लेखनीय वृद्धि गरेको पुष्टि भएपछि एशिया–प्रशान्त क्षेत्रको सुरक्षा सन्तुलनमा गम्भीर चिन्ता बढेको छ। यस्तै अवस्थामा चीनले ताइवान वरपर युद्ध अभ्यास सञ्चालन गर्नु र ताइवानी प्रजातन्त्रमाथि बलपूर्वक दबाब सिर्जना गर्नुले सम्पूर्ण क्षेत्रलाई अस्थिरताको दिशातर्फ डोऱ्याउने चेतावनी दिएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरू र रणनीतिक थिंक ट्यांकहरूले यो घटनाक्रमलाई ‘चीनको आक्रामकता र शक्ति प्रदर्शनको चरम’ भन्दै मूल्याङ्कन गरेका छन्।

स्वीडेनस्थित SIPRI (Stockholm International Peace Research Institute) ले प्रकाशित गरेको पछिल्लो प्रतिवेदन अनुसार चीनसँग हाल करिब ५०० भन्दा बढी आणविक वारहेडहरू छन्, जुन गत वर्षको तुलनामा सयौँले बढी हो। उक्त प्रतिवेदनमा भनिएको छ कि यदि यही प्रवृत्ति जारी रह्यो भने चीनले सन् २०३० सम्ममा अमेरिकासँग प्रतिस्पर्धा गर्न सक्ने स्तरमा आफ्नो आणविक क्षमता विस्तार गरिसक्नेछ।

यही सन्दर्भमा, चीनले हालै ताइवान नजिकको समुद्री क्षेत्रमा सैन्य अभ्यास गर्दै आक्रमण रणनीति अभ्यास गरिरहेको देखिएको छ। युद्धपोत, लडाकु विमान, मिसाइल प्रणाली र इलेक्ट्रोनिक युद्ध अभ्यासमार्फत चीनले ताइवानमाथि दबाब बनाउने प्रयत्न गरिरहेको छ। ताइवानले भने चीनको यस्तो गतिविधिलाई “खुल्ला धम्की” को रूपमा व्याख्या गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय समुदायलाई सहयोगको अपिल गरेको छ।

यता अमेरिका, जापान, र फिलिपिन्सजस्ता देशहरूले चीनको युद्ध अभ्यास र आणविक विस्तारमाथि गम्भीर चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। जापानी प्रधानमन्त्रीले “चीनको अनुशासनहीन सैन्य उपस्थितिले क्षेत्रीय शान्तिमा खतरा उत्पन्न गरिरहेको” भन्दै संयुक्त प्रतिक्रिया माग गरेका छन्। अमेरिकी रक्षा विभागले पनि चीनको आणविक नीतिको पारदर्शिता अभावप्रति चिन्ता व्यक्त गर्दै रणनीतिक सन्तुलनका लागि आफ्ना साझेदारहरूसँग समन्वय बढाउने संकेत दिएको छ।

यो परिदृश्यमा, ताइवानको स्वतन्त्रता, अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार मार्गको सुरक्षा, र एशिया–प्रशान्त क्षेत्रमा शान्तिको दीर्घकालीन प्रत्याभूति सबै असुरक्षित देखिएको छ। चीनले दक्षिण चीन सागर, ताइवान स्ट्रेट, र पूर्वी एशियामा आफ्नो सैन्य उपस्थिति दिनप्रतिदिन बढाउँदै गएको छ, जसले गर्दा क्षेत्रीय शक्ति सन्तुलनमा निर्णायक चुनौती देखा परेको छ।

अन्ततः यो घटनाक्रम केवल सैन्य प्रतिद्वन्द्विता मात्र होइन, बहुस्तरीय रणनीतिक प्रतिस्पर्धा र विश्व राजनीतिक सन्तुलनमा ठूलो असर पार्ने सम्भावना बोकेको छ। यदि समयमै कूटनीतिक संयमता र संवादको माध्यमबाट समाधान खोजिएन भने, भविष्यमा यो तनाव अझ गहिरो संकटमा परिणत हुन सक्छ। यसैले, अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले यो विषयलाई गम्भीरताका साथ लिँदै, ताइवानको सार्वभौमिकता र एशिया–प्रशान्त क्षेत्रको स्थायित्वको रक्षा गर्न ठोस पहल गर्नु अत्यन्त आवश्यक भइसकेको छ।