भारतसहित अन्य बाघ पाइने देशहरूमा बाघको चोरी सिकारी फेरि चुलिँदै गएको छ, र पछिल्लो अनुसन्धान अनुसार यसका मुख्य कारणमध्ये एक चीनबाट बढ्दो माग हो। अनुसन्धानकर्ताहरूले पत्ता लगाएका छन् कि बाघका हड्डी, छाला र अंगप्रति चीनमा बढ्दो मागले गर्दा संगठित अपराध समूहहरू फेरि सक्रिय बन्दै गएका छन्।
भारतमा पछिल्ला तीन वर्षमा कम्तिमा १०० बाघ मरेका छन्, जसमा धेरैजसोको अंग चीन तस्करी गरिएको आशंका छ। अनुसन्धानका क्रममा पक्राउ परेका सिकारीहरूले दिएको बयान अनुसार तिनीहरू भारतको उत्तर–पूर्वी राज्य, नेपाल र म्यानमार हुँदै चीनसम्म बाघका अंग पुर्याउने ‘सिन्डिकेट’को हिस्सा थिए। एक अभियुक्त पुजारी सिंहले बाघको अंग चीनसम्म तस्करी गरिएको बताएका छन्।
सिकारीहरूले प्रयोग गरेको ठूलो वित्तीय नेटवर्क पत्ता लागेपछि अनुसन्धानकर्ताहरूले बैंक र मोबाइल ट्रान्जेक्सनहरू परीक्षण गरिरहेका छन्। दुई अभियुक्त – निङ सान लुन र कपलियान मुङ – को गिरफ्तारीपछि हवाला प्रणाली प्रयोग गरिएको खुलासा भएको छ, जसपछि भारतको प्रवर्तन निर्देशनालय (ED) ले पनि छानबिनमा हात हाल्न थालेको छ। हालसम्म भारतभित्रैबाट करिब ७५–८० मिलियन रुपैयाँको लेनदेन ट्र्याक गरिएको छ, भने नेपाल–तिब्बत मार्ग अझै अनुसन्धानको क्रममा छ।
अनुसन्धानकर्ताहरूले भनेका छन् कि चीन अझै पनि सबैभन्दा ठूलो बजार हो, जहाँ बाघका हड्डीहरू परम्परागत औषधि र मदिरा बनाउने सामग्रीका रूपमा प्रयोग गरिन्छ। हालै म्यानमारसम्म सञ्जाल पुगेको पत्ता लागेपनि अन्तिम गन्तव्य प्रायः चीन नै हुने विश्वास गरिएको छ। भियतनाम पनि नयाँ बाघ बजारका रूपमा देखिन थालेको भए पनि अधिकारीहरूको ध्यान अझै चीनमै केन्द्रित छ।
थाइल्यान्ड, इन्डोनेसिया र मलेसिया जस्ता देशहरू पनि अब चीनको मागले बाघको चोरी शिकारीको खतरा भोगिरहेका छन्। इन्डोनेसियाको गम्भीर संकटमा रहेको सुमात्रन बाघ होस् वा मलेसियाका वनहरू – सबै चीन र भियतनामको बढ्दो मागको चपेटामा परेका छन्। “शिकारी समूहहरूले बाघको अंगको लागि मलेसियाका वनहरू खालि पार्दै छन्,” पन्थेरा संस्थाका प्रमुख वैज्ञानिक जोन गुडरिचले बताए।
पर्यावरण अनुसन्धान संस्था (Environmental Investigation Agency) ले भने चीन सरकारको मौनताप्रति गम्भीर चिन्ता व्यक्त गरेको छ। “बाघको प्रमुख उपभोक्ता राष्ट्र चीनबाट उच्च तहमा कुनै आवाज नउठ्नु निकै चिन्ताजनक हो,” संस्थाले भनेको छ। “जङ्गली बाघप्रति देखिएको मागले छिमेकी देशका बाघ जनसंख्यामा भारी दबाब सिर्जना गरेको छ।”
दशकौंको प्रयास, लगानी र अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबद्धता हुँदाहुँदै पनि बाघ जनसंख्यामा पर्ने दबाब हटेको छैन। संरक्षणकर्मीहरू भन्छन्, यदि तुरुन्त ठोस कदम चालिएन भने जङ्गली बाघको अस्तित्व नै संकटमा पर्न सक्छ।
