एक समय थियो, जब बंगलादेशको स्वतन्त्रता संग्राम आफ्नो चरम उत्कर्षमा थियो। सन् १९७१ को मार्च २५ को रात, पाकिस्तानले ‘अपरेसन सर्चलाइट’ नामक एक योजनाबद्ध सैनिक अभियान सुरु गर्यो, जसले ढाका सहरलाई नरसंहारको भूमिमा परिणत गर्यो। ढाका विश्वविद्यालय, शहीद मिनार जस्ता सांस्कृतिक र ऐतिहासिक स्थलहरूलाई निशाना बनाइयो—बंगाली पहिचानलाई मेटाउन र आवाजहरूलाई दबाउन।
विद्यार्थी, शिक्षक, र सर्वसाधारणमाथि सैनिकहरूले अन्धाधुन्ध गोली चलाए। साक्षीहरूले रक्तपात, ट्यांकरको गर्जन, र बारुदको गन्धले भरिएको रातको विवरण दिएका छन्। सोही समय, जननिर्वाचित अवामी लिगका नेताहरू निर्वासनमा जान बाध्य भए। तर, बङ्गबन्धु शेख मुजिबुर रहमानले आत्मसमर्पण गर्न अस्वीकार गर्दै ढाकामै बसेर प्रतिरोधको प्रतीक बने।
आज, बंगलादेशले मार्च २५ लाई ‘नरसंहार दिवस’ का रूपमा मनाउँछ। यो दिन केवल इतिहासको स्मृति होइन, वर्तमानमा भइरहेका इतिहास मेटाउने प्रयासविरुद्धको संघर्षको प्रतीक पनि हो। पाकिस्तान सेनाले गरेका अपराधहरूलाई सम्झनु, पीडितहरूको सम्मान गर्नु मात्र होइन, भविष्यमा यस्ता अन्याय दोहोरिन नदिन ऐतिहासिक स्मृति संझनु आवश्यक छ।
बंगलादेश अझै पनि आफ्नो पहिचान मेटाउने प्रयासहरूसँग लडिरहेको छ। तर यो राष्ट्र सत्यको पक्षमा दृढतासाथ उभिएको छ, र १९७१ को नरसंहारलाई कहिल्यै भुल्न दिने छैन।
