चीनकाे १४ देशसँग सीमा विवाद

एजेन्सी । एसियाका दुई ठूला शक्ति राष्ट्रहरु सीमा विवादका कारण हिंसात्मक झडपमा उत्रिएपछि सेप्टेम्बरमा सुरुवातामा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले नयाँदिल्ली र बेइजिङबीच सीमा विवाद समाधानका लागि मध्यस्थता गर्न तयार भएको बताएका थिए ।

अर्को मुलुकको भूमि जबरजस्ती आफ्नो दाबी गर्ने चिनियाँ चाल नयाँ भने होइन । विगतमा पनि चीनले यस्ता थुप्रै घटनाहरु भएका छन् ।

विस्तारवादी, कम्युनिष्ट शासनले १४ देशहरूको सीमा अतिक्रमण गरेको छ र २१ मुलुकहरुसँग सीमा विवाद छ । भारतसँगको बेइजिङको हालको समस्या ‘स्टण्डअलोन’ मुद्दा होइन तर प्राकृतिक रुपमा पनि धेरै पुरानो हो भन्‍ने प्रमाणित हुन्छ ।

अफगानिस्तान, भुटान, भारत, कजाकिस्तान, किर्गिजस्तान, लाओस, मंगोलिया, म्यानमार, नेपाल, उत्तर कोरिया, पाकिस्तान, रसिया, ताजिकिस्तान र भियतनामलगायतका मुलुकसँग चीनको सीमा जोडिएको छ ।

यी मुलुकसँग चीनकाे सीमा समस्या

अफगानिस्तान
दुई देशहरू अफगानिस्तानको बदखान प्रान्तको वखान जिल्लामा रहेको वाखान कोरिडोर भनेर चिनिने सिमाना चीनसँग जोडिएको छ । सन् २९६३ मा हस्ताक्षर भएको द्विपक्षीय सन्धिको बाबजुद चीनले उक्त प्रान्तको केही भाग अवैध रूपमा कब्जा जमाएको छ ।

भुटान
केही महिना अघि चीनले भूटानको साक्तेङ वन्यजन्तु आरक्षणलाई “विवादित” क्षेत्र भनी दाबी गरेको थियो । “विवादित” क्षेत्र तावाङ नजिक छ, जुन भारतको अरुणाचल प्रदेशको मुख्य सहर हो ।

ब्रुनेई
चीनले स्प्राटली टापुको दक्षिणी भागको दाबी गरेको छ भने ब्रूनेईले दक्षिण चीन सागरमा यसको हिस्सा रहेको बताउँदै निरन्तर द्वन्द्व हुने गरेको छ ।

कम्बोडिया
बेइजिङले प्रायः कम्बोडियाको केही अंश ऐतिहासिक आधारमा दावी गरेको छ ।

भारत
भर्खरको सीमा विवाद बाहेक चीनले भारतको अरुणाचल प्रदेशलाई आफ्नो अधिकारको दाबी गरेको छ । सबैभन्दा अधिक जनसंख्या भएका दुई देशहरू छिमेकी पनि हुन् । ३, ४८८ किलोमिटरको सीमा जोडिएको छ । चीनले अवैध रूपमा ३८००० वर्ग किलोमिटरको भभारतीय क्षेत्र लद्दाखमा ओगटेको छ, जसलाई अक्साइ चिन भनेर चिनिन्छ । यो क्षेत्र चीनको लागि रणनीतिक महत्वको छ किनकि यसले तिब्बत र सिन्जियाङलाई जोड्दछ । बेइजिङको विस्तारवादी नीतिले नै एलएसीमा हालसालै विभिन्‍न झडपहरु भएका थिए ।

इन्डोनेसिया
जनवरीमा, इन्डोनेसियाले चीनलाई नटुना टापुहरूको नजिक अवैध रूपमा माछा मार्ने र ‘टापु-गस्ती रणनीति’ प्रयोग गरेको आरोप लगाएको थियो । दुबै देशहरू माथि उल्लिखित टापुहरू र दक्षिण चीन सागरको केही अंशहरुमा दाबी गर्दै विवाद जारी छ ।

जापान
चीन र जापान सेन्काकू टापु र रयुकु टापुहरूमा लडिरहेका छन् । यसबाहेक, दक्षिण चीन सागर र पूर्वी चीन सागरमा एक सागरमा पनि आइडिनेटिफिकेशन जोन विषयमा बहस भइरहेको छ ।

काजाकिस्तान
चीन र काजाकिस्तानबीच १,५३३ किमिको सिमाना जोडिएको छ । किनकी चीन र रुसबीचको बफर क्षेत्रको रूपमा काजाकिस्तानले काम गरेको छ । चीनले एकतर्फी रूपमा काजकिस्तान क्षेत्र दाबी गरेको छ र आफ्नो दाबीको २२ प्रतिशत भूमि कब्जा गरिसकेको छ ।

किर्गिजस्तान
चीनले पूरै किर्गिस्तानलाई आफ्नो दाबी गरेको छ । सन् १९९९ को सम्झौताको अन्तर्गत देशले १२५०वर्ग किलोमिटर भूमप चीनलाई हस्तान्तरण गर्नुपरेको थियो ।

लाओस
चीनले ऐतिहासिक आधारमा बहुसंख्यक लाओस आफ्नो स्वामित्वमा रहेको दाबी गरेको छ ।

मलेशिया
चीन-मलेसिया विवाद स्पार्टी टापुमा छ । रिपोर्टका अनुसार चीनलाई “मिलिशिया” जहाजहरू समुद्रको किनारमा रहेको मलेशियन ड्रिलशिप वेस्ट कपेलाको छायाँमा समुद्र छाड्न बाध्य पारेको थियो । अमेरिकी र अष्ट्रेलियाली युद्धपोतहरूले विवादास्पद पानीमा प्रवेश गरेपछि चिनियाँ जहाजहरू समुद्र छाड्न बाध्य भएका थिए ।

मंगोलिया
अर्को देश जुन चीनले ऐतिहासिक आधारमा दाबी गरेको छ । मंगोलियाको चीनसँगको ४६७७ किलोमिटर सीमा जोडिएको छ ।

नेपाल
चीनले नेपालको भागलाई तिब्बतको रूपमा दाबी गरेको छ । प्रतिवेदनका अनुसार चीनले नेपालमा १२ वटा रणनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण क्षेत्र ओगटेको छ । दुई देशहरू बीच १४४० किलोमिटरको सीमा जोडिएको छ ।

उत्तर कोरिया
दुई देशबीच १४१६ किमी सीमा जोडिएको छ । जबकि मुख्य विवाद जापानको सागर हो । चीनले बाकडु माउन्टेन र ज्यान्डाओ दाबी गरेको छ ।

फिलिपिन्स
स्पार्टली टापुको अर्को विवाद फिलिपिन्ससँग छ । स्कारबोरो रीफ पनि विवादको एक हिस्सा हो । बेइजिङले सम्झौताको प्रस्ताव राखेको छ भने फिलिपिन्सले उक्त क्षेत्रलाई उनीहरूको नभएको बताएको छ ।

रसिया
चीनले १६०,०० वर्ग किलोमिटर १९९१, १९९४ र सन् २००५ मा द्विपक्षीय सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेको थियो । चीनले एकतर्फी जमिन दाबी गरेको छ । सीमा विवाद समाधानका लागि रुसले ठूलो भूभाग गुमाइसकेको छ ।

सिंगापुर
सिंगापुरसँगको चीनको विवाद मुख्यतया उत्तर अमेरिकी सेनालाई पानीमा राख्नका लागि आफ्ना चिनियाँ समकक्षहरूलाई आफ्नो अनुसार राख्ने कारणले भएको हो ।

दक्षिण कोरिया
आकिनदेखि जापान, दक्षिण कोरिया र चीनको एक ओभरल्यापि एयर डिफेन्स आईडेन्टिफिकेशन जोन र लियोडोको बारेमा विशेष आर्थिक क्षेत्रमा विवाद छ । लिओडो रक दक्षिण कोरियाबाट१४९.६६ किलोमिटर र चीनबाट २८६.४६ किलोमिटरको दूरीमा अवस्थित छ ।

ताइवान
चीनले ताइवानको सार्वभौमिकतालाई बेवास्ता गर्दै सम्पूर्ण ताइवानलाई आफ्नो दावी गरेको छ । यो विवाद म्याकलफिल्ड बैंक, प्यारासेल टापु, स्कारबरो टापु, स्प्राटली टापु र दक्षिण चीन सागरका केही अंशहरूमा छन् ।

ताजिकिस्तान
चीनले ऐतिहासिक आधारमा ताजकिस्तान आफ्नो दाबी गरेको छ ।

तिब्बत
भारतको अरुणाचल प्रदेशको साथसाथ चीनले तिब्बतलाई आफ्नो अधिकारको रूपमा दाबी गरेको छ र यस क्षेत्रको सार्वभौमिकतालाई कमजोर पारेको छ ।

ताजा अपडेट

पोर्चुगलमा आप्रवासीको संख्या हालसम्मकै उच्च : एकैबर्षमा ६ लाख ६२ हजार ९५ जनाले लिए रेसिडेन्सी !

पोर्चुगल । पोर्चुगलमा आप्रवासीको संख्या हालसम्मै उच्च रहेको विदेशी र सीमा सेवा सेफले जनाएको छ। सन् २०२० मा आवास अनुमति लिने बिदेशी आप्रवासीहरुको संख्या...

४ मन्त्रीलाई थप मन्त्रालयको जिम्मेवारी दिइयो, कसको जिम्मामा कुन मन्त्रालय ? (विज्ञप्तिसहित)

काठमाडौं । सर्वोच्च अदालतले संविधान विपरित मन्त्रिपरिषद् विस्तार गरेको ठहर गर्दै १८ मन्त्री तथा राज्यमन्त्रीलाई पदमुक्त गरिदिएपछि राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले मन्त्रीविहीन बनेको मन्त्रालयमा जिम्मेवारी...

समर्थकले रोनाल्डोलाई कोकको बोतलले हानेपछि….

एजेन्सी । पोर्चुगलका स्टार क्रिस्टियानो रोनाल्डो निकै फर्ममा देखिएका छन् । उनले जारी युरो कपका समूह चरणका तीनवटै खेलमा गोल गरे । फ्रान्स विरुद्धको...

नेपालमा कोरोनाबाट मृत्यु हुनेको संख्या कति पुग्यो?

काठमाडौं । पछिल्लो २४ घण्टामा देशभर २ हजार ४७४ जना व्यक्ति कोरोना संक्रमित भएका छन्। स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयका अनुसार देशभरका प्रयोगशालामा १२ हजार...

पछिल्लो २४ घण्टामा कति जना संक्रमित निको भए?

काठमाडौं । पछिल्लो २४ घण्टामा देशभर २ हजार ५१८ जना संक्रमित निको भएका छन्। नेपाल संक्रमित निको हुने दर ९० दशमलब ७ प्रतिशत रहेको...

पछिल्लो २४ घण्टामा २ हजार ४७४ जनालाई कोरोना पुष्टि

काठमाडौं । पछिल्लो २४ घण्टामा देशभर २ हजार ४७४ जना व्यक्ति कोरोना संक्रमित भएका छन्। स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयका अनुसार देशभरका प्रयोगशालामा १२ हजार...

‘आरोपितलाई छुटाउन जाने मन्त्री पदमा बस्न अयोग्य’

काठमाडौं । विवेकशील साझा पार्टीले जातीय विभेद तथा छुवाछुतको अभियोगमा अनुसन्धानका लागि प्रहरी नियन्त्रणमा रहेको व्यक्तिलाई रिहा गराउन मन्त्री आफैं प्रहरी कार्यालय पुगेकामा आपत्ति...

मन्त्रीहरुको जिम्मेवारी हेरफेर, गृह मन्त्रालयको जिम्मा विष्णु पौडेललाई

काठमाडौं । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले मन्त्रीहरुको जिम्मेवारी हेरफेर गरेका छन् । उनले रक्षा र परराष्ट्र मन्त्रालय आफैंसँग राखेका छन् । त्यस्तै उपप्रधानमन्त्री विष्णु पौडेललाई...

चुनावको घोषणा गर्नु ओलीको अहंकार मात्रै : माधव नेपाल

काठमाडौँ । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) एमालेका वरिष्ठ नेता माधवकुमार नेपालले कुर्सीका लागि नभई देशको संविधान र संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र जोगाउनुपर्ने बेला भएकाले सवैको...

चर्चित