चिनियाँ प्रविधिको फेरि खुल्याे पाेल

एजेन्सी । चीन विश्वकै अत्याधुनिक प्रविधिको हतियार बनाउन सक्षम भएपनि अहिले त्यही प्रविधि काम नलाग्ने अवस्थामा पुगेकाे छ ।

यसअघि चिनियाँ सीएच–४ ड्रोनमा जेटमा क्र्याक भएको गुनासो गर्दै पाकिस्तानले उक्त ड्रोन उडाउने हालतमा नरहेकाे बताएकाे थियाे ।

त्यसैले अहिले चीन–पाकिस्तानको संयुक्त उत्पादन जेएफ–१७ लडाकु विमान पनि त्यस्तै दरारको सिकार भएको छ ।

पाकिस्तानले म्यानमारलाई बेचेको जेएफ–१७ विमान ग्राउन्ड गरेपछि यो खबर बाहिर आएको हो । प्राविधिक गडबडी र एयरफ्रेममा दरारका कारण सबै ११ जेएफ–१७ वटा ह्याङ्गरमा पार्किङ गरिएको एक प्रतिवेदनले जनाएको छ ।

हतारमा प्राविधिक विज्ञहरूको टोली म्यानमार पठाइयो। म्यानमारले सन् २०१६ मा पाकिस्तानबाट जेएफ–१७ खरिद गर्ने सम्झौता गरेको थियो, तर केही वर्षमै उक्त प्रविधिको पर्दाफास भयो ।

साथै म्यानमारले जेएफ–१७ अब किन्न स्पष्ट रूपमा अस्वीकार गरेकाे छ ।

कुनै पनि विमान निर्माणका लागि प्रयोग हुने धातुको गुणस्तर सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण हुन्छ र चीन र पाकिस्तान दुवैसँग उक्त धातु छैन। त्यसैले पनि यस प्रकारको समस्या बारम्बार आउने गरेको छ । विशेष कुरा के हो भने म्यानमारलाई अधिकांश हतियार रुस र चीनबाट आपूर्ति हुने गरेको छ र अब पाकिस्तान पनि यो दौडमा अगाडि बढ्न चाहन्छ । पाकिस्तानले युक्रेनलाई सहयोग गर्न हतियार पठाएको पनि एक प्रतिवेदनमा खुलासा भएको छ । आर्थिक संकटबाट गुज्रिरहेको पाकिस्तानले हतियारको विनिमयबाट करोडौं डलर आम्दानी गरिरहेको छ ।

पाकिस्तान ऑर्डिनेसले पनि उत्पादन बढाएको छ, तर यसको ध्यान अहिले आफ्नो सेनाका साथै अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबन्धमा परेका विश्वका देशहरूमा केन्द्रित छ। त्यसमध्ये म्यानमार पनि एक हो ।

दुई वर्षअघिको ‘कु’पछि विभिन्न प्रतिबन्धको सामना गर्दै आएको म्यानमारलाई यहाँका विद्रोही समूहसँग लड्न हतियार र खरखजानाको आवश्यकता परेको छ । यही अवसरको फाइदा उठाउँदै गत वर्ष पाकिस्तानको प्रतिनिधिमण्डल म्यानमार पुगेको थियो ।

गुप्तचर रिपोर्टका अनुसार पाकिस्तान आफ्नो ऑर्डिनेसबाट बनेको गोली र अन्य गोलाबारुद बेच्न पुगेको थियो । पाकिस्तानले म्यानमारलाई भारी मेसिन गन, ६० एमएम र ८० एमएम मोर्टार र एम–७९ ग्रेनेड लन्चर बेच्ने तयारी गरिरहेको बताइएको छ ।

चीनले पाकिस्तानको रक्षा उद्योगलाई आफ्नो रक्षा उत्पादन विश्वका साना देशहरूमा उपभोग गर्नको लागि पनि सहयोग गरिरहेको छ। तर, म्यानमारमा चीन र पाकिस्तानबीचको रणनीतिक सम्बन्ध भारतका लागि केही चिन्ताको विषय हुनसक्छ ।