बेइजिङ । चीनले पछिल्लाे समय १ सय ५० भन्दा बढी देशहरूमा ठूलो लगानी गरेको छ । चीनले लगानी गरेका अधिकांश अल्पविकसित राष्ट्रहरू छन् जसले यसलाई राम्रो सामरिटनको रूपमा चित्रण गर्दछ।
तर यो पूर्वाधार लगानीले बिस्तारै गरिब देशहरू ऋण चुक्ता गर्न अशमर्थ हुन्छन् । हङकङ पोस्टका अनुसार यसले ती देशहरू चिनियाँ ऋणजालमा फस्ने निश्चित जस्तै छ । चीनको यो ऋण जाल कूटनीति न्यून जीडीपी भएका राष्ट्रहरूमा विश्वभर देखाइएको प्रवृत्ति हो।
चाइना कम्युनिकेसन्स कन्स्ट्रक्सन कम्पनी (सीसीसीसी), राज्यको स्वामित्वमा रहेको बहुराष्ट्रिय इन्जिनियरिङ र निर्माण फर्मले पूर्वाधार परियोजनाहरू निर्माण गर्छ र आफ्ना ६० सहायक कम्पनीहरूसँग चीनको एजेन्डालाई थप विस्तार गर्छ।
यी ढाँचाहरू मध्ये नवीनतम श्रीलंकामा देखियो, जुन प्रतिवेदनले उद्धृत गरे अनुसार श्रीलंका चिनियाँ ऋणजालमा फसेकाे छ, जसकाे राशी लगभग ६.८ बिलियन डलर रहेकाे छ। चीनको एक्सपोर्ट–इम्पोर्ट बैंक (एक्जिम) ले श्रीलंकाको ‘हम्बनटोटा अन्तर्राष्ट्रिय बन्दरगाह’ र ‘मट्टाला राजपक्षे अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल’ निर्माणका लागि लगानी गरेको थियाे ।
श्रीलंका त्यसपछि वित्तीय संकटमा फसेको कारण त्यहाँकाे सरकार परियोजनाको मर्मत खर्च र ब्याज कभर गर्न असमर्थ भयो, र देशले संकटकाल घोषणा गर्यो ।
अर्जेन्टिनामा, सीसीसीसी सहायक कम्पनी सांघाई ड्रेजिङ कम्पनीले २०१९ मा पराना नदीको ड्रेजिङको जिम्मा लिन बोली पेश गर्यो। ड्रेजिङ भनेको ताल, नदीहरू र अन्य जल निकायहरूको तलबाट फोहोर हटाउनु हो । जहाँ प्राकृतिक अवसादनले बिस्तारै जलमार्गहरू भर्न र बन्द गर्न सक्छ।
पराना नदी एक महत्त्वपूर्ण रणनीतिक स्थान हो किनकि यसले सोयामिल्क पशुधनको दाना, मकै र गहुँ सहित अर्जेन्टिनाको कृषि निर्यातको लगभग ८० प्रतिशत ढुवानी गर्दछ। र अर्जेन्टिनाको भटमासको सबैभन्दा ठूलो आयातकर्ता चीन हो र त्यसैले अर्जेन्टिना देशमा बीआरआई विस्तारको अत्यावश्यक अंग बनिरहेको छ।
प्रतिवेदनले दाबी गरेको छ कि चिनियाँ सरकारी स्वामित्वको समूह ‘कोफको’ देशको सबैभन्दा ठूलो वस्तु निर्यात ब्रोकर भएकोले, अन्तर्राष्ट्रिय कृषि आपूर्ति श्रृंखलाहरूमा लगानी गर्ने बेइजिङको प्रयासले वस्तुको आपूर्ति र मूल्य निर्धारणलाई नियन्त्रण गर्ने कालो इच्छा देखाउँछ।
अफ्रिकी राष्ट्र युगान्डाले २०२० परियोजनामा कम्पाला-एन्टेबे एक्सप्रेसवेको मर्मतसम्भारको लागि विशेष लेखा परीक्षा जारी गरेको थियो। युगान्डा राष्ट्रिय सडक प्राधिकरणका अनुसार, ठेकेदार ईजीआईएस, जुन सीसीसीसी र युगान्डा सरकार बीचको लिङ्क हो, एक्सप्रेसवेको मर्मतका लागि युगान्डा शिलिंग एसएचएस ९१८.४७ मिलियन प्रति महिना भुक्तानी गरिएको थियो।
तर, प्रयोग सुरु भएदेखि नै बत्ती जडान नभएकाले राति सडकमा दुर्घटना हुने र असुरक्षा हुने गरेको छ । ईजीआईएसले दावी गर्यो कि प्राधिकरणले समय तालिकामा मर्मत भुक्तानी गर्न असफल हुँदा सञ्चालन र ब्याज दरहरू प्रभावित भएका थिए। यद्यपि प्राधिकरणद्वारा औपचारिक प्रतिवेदनले सीसीसीसी गलत काममा संलग्न भएको स्पष्ट पारेको छ । र सीसीसीसीले तीन महिनाको अनुग्रह अवधि भित्र क्षतिपूर्ति गर्न माग गरेको छ।
सीसीसीसीद्वारा गलत खेल र ठगीको आरोप अन्तर्गत, २००९ मा विश्व बैंकले सीसीसीसीलाई आठ वर्षको लागि कालोसूचीमा राख्यो। यो फिलिपिन्समा सडक परियोजनाहरूमा धोखाधडीको कारण थियो।
त्यस वर्षपछि, सीसीसीसीले इक्वेटोरियल गिनीका राष्ट्रपति टियोडोरिन ओबियाङलाई १९ मिलियन डलर पठाएको दाबी सहित, २०१३ को सम्पत्ति जफत कारबाहीद्वारा संयुक्त राज्य अमेरिकाले ल्याएको खुलासा सहित धोखाधडी र भ्रष्टाचारका धेरै दावीहरूको सामना गर्यो। सीसीसीसीलाई विगत दशकहरूमा घोर आर्थिक अनियमितता, घुसखोरी र अवैध रोजगारीको आरोप पनि लगाइएको छ।
यद्यपि सबै देशले चीनको ऋण जालमा संलग्न स्पष्ट जोखिमहरू महसुस गर्दैनन्। पाकिस्तान(चीन सम्बन्धलाई मनाउनको लागि, सीसीसीसीले पाकिस्तानी सेनासँगको सहकार्यमा ग्वादर बन्दरगाहका स्थानीय मछुवाहरूका लागि माछा मार्ने जाल वितरण समारोह आयोजना गरको थियो ।
यो चाइना पाकिस्तान इकोनोमिक करिडोर ९सीपीईसी० को प्रशासनिक रूपमा पाकिस्तानको सामुद्रिक सचिवद्वारा नियन्त्रित र सीसीसीसीको सहायक चाइना ओभरसिज पोर्ट होल्डिङद्वारा परिचालन गरिएको थियो। यो सहयोग ‘चीनको विशेष आर्थिक क्षेत्र’ मा आधारित छ जसमा ग्वादर बन्दरगाहको ९१ प्रतिशत राजस्व चीन र ९ प्रतिशत पाकिस्तानमा जान्छ।
