वुहान ल्याब लिक सिद्धान्त : कसरी फोर्ट डेट्रिक चिनियाँ षडयन्त्रको केन्द्र बन्यो ?

एजेन्सी । चीनको वुहान सहरमा कोभिड-१९ देखा परेको झन्डै डेढ वर्षपछि कोरोनाभाइरसको उत्पत्तिबारे रहस्य अझै विद्यमान छ। तर केही सातायता चिनियाँ प्रयोगशालाबाट यो भाइरस चुहिएको हुन सक्ने दाबी पुन: चर्चामा आएको छ।

कोभिड १९ भाइरस मेरिल्याण्डको एक अमेरिकी सैन्य अड्डाबाट उत्पन्न भएको दाबी गर्दै एक गलत सूचना अभियानले केही समयअघि व्यापकता पायो र भाइरसको उत्पत्तिबारे अमेरिकी गुप्तचर रिपोर्टको रिलीज हुनु अघि त्यसले चीनमा लोकप्रियता हासिल गर्‍यो ।

मे मा, अमेरिकी राष्ट्रपति जो बिडेनले कोभिड १९ भाइरस प्रयोगशालाको दुर्घटनाबाट आएको हो वा संक्रमित जनावरको मानव सम्पर्कबाट बाहिर आएको हो भन्ने बारेमा ९० दिन अनुसन्धान गर्नको लागि आदेश दिएका थिए।

तब सम्म, ‘वुहान ल्याब लीक सिद्धान्त’ अधिकांश वैज्ञानिकहरुद्वारा एक फ्रिंज षड्यन्त्र सिद्धान्तको रूपमा खारेज गरीएको थियो।

तर अब जसरी यो प्रतिवेदन सार्वजनिक हुने भएको छ, चीन आक्रामक हुन थालेको छ। पछिल्ला केहि हप्ताहरुमा, चिनियाँ स्रोतहरु कोविड १९ अमेरिकामा बनेको थियो भन्ने निराधार दावीलाई फैलाउने कोशिस गरिरहेका छन् ।

र्‍याप संगीतदेखि नक्कली फेसबुक पोस्टसम्म सबै कुराको प्रयोग गरी विशेषज्ञहरु भन्छन्, ‘कि कोभिड १९ को महामारीमा देशको भूमिकाको अन्तराष्ट्रिय आलोचनामा आन्तरिक चिनियाँ दर्शकहरुलाई आशंका गर्न प्रचार प्रयास सफल भएको छ।’ तर, विज्ञहरु भन्छन्, ‘यसले चीनलाई बाहिरी संसारमा वैधानिक बनाउन थोरै काम गरेको छ।’

आरोप के हो?
अधिकांश अमेरिकी नागरिकहरुले फोर्ट डेट्रिकको बारेमा कहिल्यै सुनेका छैनन्, तर यो चीनमा एक घरको नाम रहेको बुझिएको छ ।

चिनियाँ प्रचारकहरूले एक षडयन्त्रलाई जोड दिएका छन् कि कोविड १९ कोरोनाभाइरस वाशिंगटन डीसीबाट लगभग ८० किमी (५० माइल) उत्तर मा फ्रेडरिक, मेरील्याण्डमा सैन्य अड्डाबाट बनाएर लीक भएको थियो।

अमेरिकामा जैविक हतियार कार्यक्रमको केन्द्र हुनाले त्यहाँ यो वर्तमान समयमा इबोला र चेचकसहित भाइरसहरुको अनुसन्धान गर्ने बायोमेडिकल प्रयोगशाला रहेका छन्। यसको जटिल इतिहासले चीनमा अटकल शंका तर्फ इशारा गरेको छ ।

चिनियाँ राष्ट्रवादी समूह सीडी रेवको एउटा र्‍याप गीतले ल्याबले बनाएको घृणित साजिशलाई चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता झाओ लिजियानले भर्खरै अनुमोदन गरेका थिए ।

फिजीको लागि स्विट्जरल्याण्डबाट प्रचार
विज्ञहरुका अनुसार बेइजिंगले कोभिड १९ को उत्पत्तिको विवादमा अफवाह फैलाउनको लागि गैर चिनियाँ दर्शकहरुलाई ल्याउन खोजिरहेको छ।

एक स्पष्ट उदाहरण जुलाईमा सामुन्ने आएको थियो, जब चिनियाँ राज्य मिडिया आउटलेट ‘विल्सन एडवर्ड्स’ द्वारा एक फेसबुक पोस्ट मा लेखिएको आलोचना को बारे मा लगातार रिपोर्ट गर्न थाले, एक स्विस वैज्ञानिक भएको दाबी गर्ने एक प्रयोगकर्ता।

‘मिस्टर एडवर्ड्स’ले तर्क दिनुभयो,’कि वाशिंगटन मूल-ट्रेसिंग मुद्दा मा चीन मा आक्रमण गर्न को लागी यति जुनूनी थियो कि यो डाटा र निष्कर्षहरु मा आफ्नो आँखा खोल्न अनिच्छुक छ।’ तर चीनमा स्विस दूतावासले पछि भने कि नामसंग एक स्विस नागरिक को कुनै रजिस्ट्री छैन, र चिनियाँ मिडियालाई “गलत” समाचार रिपोर्टहरुलाई हटाउन आग्रह गरे।

‘प्रयोगशालाबाट चुहिएको’ सिद्धान्त के हो?
पहिलो पटक कोरोनाभाइरस देखा परेको मध्यचीनको वुहानमा अवस्थित एउटा प्रयोगशालाबाट दुर्घटनावश वा अन्य कारणबाट कोरोभाइरस फुत्किएको हुनसक्ने एउटा शङ्काका आधारमा यस्तो दाबी गरिएको देखिन्छ।

यस सिद्धान्तका समर्थकहरूले उक्त सहरमा रहेको एउटा मुख्य जैविक अध्ययन केन्द्रतर्फ औँला ठड्याउँएका छन्। वुहान इन्स्टिट्यूट अफ भाइरलजीले एक दशकभन्दा बढी समयदेखि चमेरामा कोरोनाभाइरसको अध्ययन गरिरहेको छ।

उक्त प्रयोगशाला विभिन्न प्रजातिका जीव र माछा एवं तिनका मासु पाइने एउटा बजारभन्दा केही किलोमिटर मात्र पर छ।वुहानभित्र पनि त्यहीँ पहिलो पटक मानिसहरूमा कोरोनाभाइरस देखिएको थियो।

वुहानभित्र पनि त्यहीँ बजारमा पहिलोपटक मानिसहरूमा कोरोनाभाइरस देखिएको थियो। यस सिद्धान्तमा विश्वास गर्नेहरू भाइरस प्रयोगशालाबाट चुहिएर उक्त बजारमा फैलिएको हुनसक्ने धारणा राख्छन्।

धेरैलाई उक्त भाइरस प्रयोगशालामा तयार पारिएकोभन्दा पनि प्राकृतिक रूपबाटै सङ्कलन गरिएको अपरिवर्तित विषाणु हो भन्ने लाग्छ। यो दाबी महामारीको सुरुतिरै फैलिएको थियो र तत्कालीन अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले त्यसलाई झन् बढ्ता फैलाएका थिए। केहीले चाहिँ यो सम्भावित जैविक हतियारका रूपमा मानवनिर्मित भाइरस भएको ठानेका छन्।