वासिङ्टन । सेन्ट्रल इन्टेलिजेन्स एजेन्सी (सीआईए) प्रमुखले चीन ताइवानमा बल प्रयोग गर्न कटिबद्ध देखिन्छ तर युक्रेनमा रुसको अनुभवले बेइजिङलाई सोच्न बाध्य बनाएको छ। रुसले युक्रेनमा भोगेको अनिश्चिततामा पर्नसक्ने भयका कारण चीनले तत्काल ताइवानमा कुनै कदम चाल्नसक्ने अवस्था नरहेको पनि उनले बताएका छन्।
सीआईए निर्देशक विलियम बर्न्सले चीनले सम्भवतः युक्रेनमा रुसलाई देखेको छ र ‘तपाईले कम बल प्रयोग गरेर छिटो, निर्णायक जीत हासिल गर्नुहुन्न,’ भन्ने कुरा बुझेको बताएका छन्। चीनले बारम्बार ताइवान आफ्नो क्षेत्रको हिस्सा भएको दाबी गर्दै आएको छ र यस टापुको नियन्त्रण लिन बल प्रयोग गर्न अस्वीकार गरेको छैन।
एस्पेन सेक्युरिटी फोरममा बोल्दै बर्न्सले युक्रेनमा रुसको पाँच महिना पुरानो युद्धलाई हेर्दा चीन ‘अस्थिर’ थियो, जुन उनले राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनको लागि ‘रणनीतिक असफलता’ को रूपमा चित्रण गरे। उनले किभ सरकारलाई पतन गर्ने आशा गरेको पनि बताएका छन्।
‘हाम्रो बुझाइ छ, यसले सम्भवतः कम असर गर्छ कि चिनियाँ नेतृत्वले ताइवानलाई नियन्त्रण गर्न बल प्रयोग गर्न सडकमा केही वर्ष छनौट गर्न सक्छ कि सक्दैन। तर उनीहरूले कसरी र कहिले गर्नेछन्,’ बर्न्सले अलजजीराले उद्धृत गरे। सीआईए निर्देशकको टिप्पणी वाशिंगटन र बेइजिङबीच व्यापार र ताइवानलगायतका धेरै मुद्दाहरूमा जारी तनावको बीचमा आएको हो।
अमेरिकाले चीनलाई आफ्नो प्रमुख रणनीतिक प्रतिद्वन्द्वी भन्छ र कठिन सम्बन्धलाई स्थिर राख्न र अनजानमा द्वन्द्वमा पर्नबाट रोक्न उच्चस्तरीय संलग्नता महत्त्वपूर्ण भएको बताएको छ। यसअघि बाइडेनले अमेरिकी सेनाको विश्वास छ, प्रतिनिधि सभाका सभामुख न्यान्सी पेलोसीले योजना अनुसार ताइवानको यात्रा गर्नु ‘राम्रो विचार’ होइन।
यसैबीच, चीनले अर्को महिना पेलोसीको ताइवान भ्रमणविरूद्ध चेतावनी दिँदै यदि अमेरिकीले भ्रमणलाई अगाडि बढाउने कुरामा जोड दियो भने कडा कदम जवाफी कदम चाल्ने बताएको थियो। बर्न्सले यस वर्षको अन्त्यमा कम्युनिष्ट पार्टीको प्रमुख बैठक पछि सीले ताइवानमा कदम चाल्न सक्ने अनुमानलाई खारेज गरे। तर अलजजीराका अनुसार हामीलाई यो दशकमा थप जोखिमहरू बढ्दै गएको देखिन्छ।
‘म ताइवानमा चीनको नियन्त्रण जोड्ने राष्ट्रपति सीको संकल्पलाई कम आँकलन गर्दिन,’ उनले भने। कोलोराडोको रकी माउन्टेन्सको फोरममा बर्न्स अघि बोल्दै संयुक्त राज्य अमेरिकाका लागि चिनियाँ राजदूत किन ग्याङले बेइजिङले अझै पनि ‘शान्तिपूर्ण पुनर्मिलन’ लाई प्राथमिकता दिएको तर उनले अमेरिकालाई ताइवानमा ‘स्वतन्त्रता’ सेनालाई समर्थन गरेको आरोप लगाएका थिए।
