इस्लामावाद । पाकिस्तानमा राजनीतिक उथलपुथल, ऊर्जा संकट र ठूलो बाढीका रूपमा देखापरेको प्राकृतिक प्रकोपले मुलुकको आर्थिक पुनरुत्थानलाई पछाडि धकेलेको छ। बढ्दो भूमण्डलीय संसारमा, कुनै पनि विकासोन्मुख देशको आर्थिक पुनरुत्थान वा वृद्धिको परिदृश्यलाई विदेशी लगानीको भूमिकालाई स्वीकार नगरी कल्पना गर्न सकिँदैन।
यसले पाकिस्तानको लागि विदेशी लगानी वृद्धिको समस्या झन् जटिल बनाउँछ किनभने देशमा लगानीमैत्री व्यवस्था छैन। राजनीतिक अस्थिरता, बृहत् आर्थिक नीतिको अवरुद्धता, आतंकवाद, भ्रष्टाचार, ऊर्जा अभाव जस्ता धेरै कारणहरूले परम्परागत रूपमा विदेशी लगानीकर्ताहरूलाई पाकिस्तानमा लगानी गर्न असमर्थ छन्।
विगत दुई दशकहरूमा पाकिस्तानले धेरै एफडीआई अनुकूल उपायहरू लागू गर्ने प्रयास गर्यो। देशले आर्थिक वृद्धि र रोजगारी सृजनाका लागि सक्षम बन्न सक्ने बहुराष्ट्रिय कम्पनीहरूलाई आकर्षित गर्न व्यापक संरचनागत सुधारको प्रयास पनि गरेको छ। तर, देशमा कर्मचारीतन्त्रको सुस्ती, व्याप्त भ्रष्टाचार, भ्रामक विचारधारा र चरमपन्थजस्ता समस्याका कारण यस्ता उपायको प्रभावकारी कार्यान्वयन सुस्त रह्यो। फलस्वरूप, विकसित देशका निगमहरूले देशमा आफ्नो लगानी बढाउन संघर्ष गरिरहेको देखियो।
चीनका कम्पनीहरूले सीपीईसी परियोजनाहरूमा उनीहरूको पर्याप्त लगानीको पछाडिको रणनीति निकै फरक रहेको बताइएको छ। यद्यपि, उनीहरूले हासिल गरेको सीमित सफलताको श्रेय प्रायः बेइजिङले पाकिस्तान र यसका नीति निर्माताहरूमाथिको रणनीतिक प्रभावलाई दिन्छ।
पाकिस्तानले वाचा गरेको नियममा आधारित आदेशमा बैंकिङ गर्ने अन्य प्रमुख देशका बहुराष्ट्रिय कम्पनीहरू देशमा बढ्दो लगानीका लागि जिम्मेवार संस्थाहरूको दृष्टिकोणबाट अक्सर निराश हुन्छन्। यी संस्थाहरूमा देशको केन्द्रीय बैंक, स्टेट बैंक अफ पाकिस्तान र सरकारका विभिन्न मन्त्रालय र विभागहरू समावेश छन्।
संयुक्त राज्य अमेरिकाका धेरै कर्पोरेसनहरूले पाकिस्तानमा यहाँ कम्पनी स्थापना गरेर वा केही स्थानीय साझेदारहरूसँगको सहकार्यमा काम गरिरहेका छन्, यो बारम्बार अनुभव गर्न पाउँछन्। यसमा प्रोक्टर र ग्याम्बल, ओरेकल सेवाहरू पाकिस्तान, आईबीएम पाकिस्तान, फेडएक्स, मेरियट होटल्स, ट्रोय ग्रुप इन्कमार्फत सञ्चालन हुने, ग्रे म्याकेन्जी रेस्टुरेन्ट जस्ता केही ठूला नामहरू समावेश छन्।
यी कम्पनीहरूले सानातिना समस्याहरूको लागि एसबीपी र अन्य विभागहरूमा सम्पर्क गर्नुपर्छ जसले गर्दा तिनीहरूको सञ्चालनमा बारम्बार अवरोधहरू उत्पन्न हुन्छन्। उदाहरणका लागि, पाकिस्तानमा कच्चा पदार्थ र मेसिनरी आयात गर्ने प्रोक्टर एन्ड ग्याम्बलको योजना एसबीपीको मेसिनरी आयातमा प्रतिबन्धका कारण अड्किएको छ। त्यस्तै, ओरेकल पाकिस्तानले आफ्नो ढुवानी क्लियरेन्समा एसबीपीको प्रतिरोधको सामना गरिरहेको छ।
