ओली सरकारको कूटनीतिक असफलता : चीनले अन्य देशलाई सहयोग गर्दा नेपालका प्रयोगशाला बन्द!

छद्म राष्ट्रवाद प्रधानमन्त्री केपी ओली र उनको नेतृत्वको नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीको सरकार चलाउने मुल चरित्र हो । नोवेल कोरोनाभाइरस महामारी फैलिएको सन्दर्भमा ‘असफलता’ भन्ने शब्दले सरकारको लगातार निष्क्रियता र अनिर्णयलाई बताउन पर्याप्त हुन सक्दैन् ।

८० दिन भन्दा लामो लकडाउन संसार कै सबैभन्दा लामो लकडाउन हो र सरकारसँग अझै पनि प्रतिबन्धहरू कम गर्न कुनै ठाेस योजना छैन् । कोभिडसँग प्रभावी ढंगले लड्नका लागि स्वास्थ्य सुविधा र आपूर्तिलाई समेकित गर्न लकडाउन अवधिको उत्तम प्रयोग गर्न सरकार पुर्ण रुपले असफल छ । यसको विपरित, प्रसारण दर द्रुत रूपमा बढ्न थालेको छ ।

कोविड नियन्त्रणको लािग अग्रमोर्चामा कार्यरत संस्था र स्वास्थकर्मीहरुसँग परिक्षण किटको अभाव छ । जनताको दुर्दशाप्रति सरकारको उदासीनताले जनतामा बिरोधको भावना विकसित हुँदैछ । महामारीको कारणले फैलिएको विनाश बाहेक सरकारले अर्थव्यवस्था, शासन र कूटनीति जस्ता महत्वपूर्ण राष्ट्रिय क्षेत्रमा पनि नतिजा प्राप्त गर्न सकेको छैन ।

बजेटबाट पनि धोका
सरकारले आर्थिक वर्ष २०७७/७८ को बजेटमा मुलुकले भोगिरहेको कोरोनाको प्रभावलाई पनि बुझ्न सकेन । बजेटले कम्तिमा कोविड नियन्त्रणको उपायहरूको लागि वित्तीय स्रोतको अन्तरलाई तत्काल सम्बोधन गर्न, सबैभन्दा जोखिममा पर्ने वर्गलाई (जस्तै दैनिक ज्याला कमाउने) लाई जीविका सहयोग पु¥याउने र बन्द व्यवसायलाई पुनः सुरु गर्न सक्षम बनाउन एउटा प्याकेज प्याकेज घोषणा गर्ने अपेक्षा गरिएको थियो । तर यी तत्कालका प्राथमिकताहरू र राष्ट्रिय बजेट बीच स्पष्ट बिच्छेद भयो ।

शासन मुद्दा
संरचनात्मक विफलताका धेरै पक्षहरूमा स्पष्ट रुपले देखिन्छ । तर, तत्काल दुई महत्वपूर्ण क्षेत्रमा यस्तो असफलता अझ धेरै स्पष्ट छ । एउटा सरकारले घरेलु कृषि आपूर्ति श्रृंखलालाई निरन्तर राख्नुको महत्वलाई वेवास्ता गरेको छ । रूपन्देहीदेखि रोल्पा र झापादेखि जुम्लासम्मको कथा यस्तै छ । स्थानीय तरकारी र डेरी र कुखुरा उत्पादन बजार पहुँच प्राप्त गर्न असमर्थ छन् । बाधाको बाबजुद बजारमा पुगेका करोडौं रूपैयाँका उत्पादनहरू सरकारी एजेन्सीहरूको उपस्थितिमै खेर गयो । जबकि देश अझै लकडाउनको क्रममा पनि आयातमा निर्भर छ ।

संघीय सरकारले पनि एकतर्फी निर्णय लिइरहेको छ । सेवा प्रावधान सम्बन्धी धेरै निर्णयहरू कार्यान्वयन गर्न सहयोग पु¥याउने निजी क्षेत्र र विज्ञहरूलाई सरकारले कुनै परामर्श लिएन । उनीहरूको क्षमता अवरोधका साथै स्थानीय सरकारहरू केन्द्र सरकारले दिएका ’आदेशहरू’ कार्यान्वयन गर्न अनिच्छुक छन ।

लकडाउन समाप्त गर्ने मोडलिटीमा सरकार हराएको देखिन्छ । त्यहाँ भन्दा छिटो नै खोल्ने विकल्प छैन । यद्यपि स्वास्थ्य सुरक्षा, सुरक्षा र समर्थन संयन्त्र सुनिश्चित गर्ने सम्बन्धमा सरकारको तयारी देखिंदैन । जवाफदेही रूपमा कार्य गर्नुको सट्टा लकडाउनको चाँडो अन्त्यको लागि वकालत गर्नेहरूलाई दोष दिइयो । वास्तवमा यो एक वांछनीय समाधान होईन ।

विफल कूटनीति
ओली सरकारले चीनसँग हातेमालो गरेको आरोप लगाउने भारतीय मिडियाको निरन्तर रिपोटिंगको साथसाथै नेपाल र भारत बीचको कूटनीतिक सम्बन्ध दशकौंदेखि सबैभन्दा न्यूनतम बिन्दुमा रहेको छ । निसन्देह भारतले नेपालको पश्चिमी सिमानामा विवादित इलाकामा सडक निर्माण गरेर र उद्घाटन गरेर नेपाललाई धम्कायो । यो समस्या समाधान गर्न विदेश सचिव स्तरमा बैठकको लागि २०१४ पछि दोहोर्याइएको अनुरोधलाई पनि बेवास्ता गरेको छ । धेरैजसो नजिकका देशहरूसँग केही उल्लेखनीय सीमा समस्याहरू छन्, तर त्यसले अन्य कूटनीतिक संलग्नताहरूलाई पूर्ण रूपमा बाधा पु¥याउँदैन । तर जसरी नेपाल र भारतको सम्बन्ध बिग्रँदै गएको छ, यसको परिमाणहरुको जिम्मेबारी सबै पार्टीले लिनु पर्दछ ।

चीनको मोर्चामा नेपालले चीनसँगको सम्बन्धको घोषणा गरे पनि जमीनी वास्तविकता विपरित दिशामा छ । २०१५को भूकम्प पछि बन्द भएको तातोपानी भन्सार बिन्दु पूर्ण रूपमा अझै सुचारु भएको छैन् । तिब्बतदेखि नेपालको अर्को प्रवेश बिन्दु केरुंगमा मेडिकल आपूर्ति सहित करिब २०० ट्रक फसेका छन् । चीनले प्रदान गरेको पोर्ट र ट्रान्जिट सुविधाहरू सबै अव्यावहारिक छन् र कागजमा मात्र सिमित छन् । यति मात्र होइन, चीनले कोविडसम्बन्धी आपतकालीन चिकित्सा आपूर्तिका साथ १५० भन्दा बढी देशहरूलाई सहयोग पु¥याएको छ जबकि नेपालका प्रयोगशालाहरूमा अझै पनि परीक्षण किटहरूको अभावमा बन्द हुन बाध्य छन् र चिकित्सा पेशाहरुमा व्यक्तिगत सुरक्षा उपकरणको अभावमा संक्रमित छन् । मिलेनियम चैलेंज कर्पोरेशन कम्प्याक्टको सवालमा नेपाल अमेरिकाको साथमा छ । यी सबै नेपालको असफल कूटनीतिको प्रमाण हुन् ।

हाँसउठ्दो कुरा के छ भने प्रधानमन्त्री ओलीले राष्ट्रियता र देवगिरीको दोहोरो तरवार यत्तिको सफल भएको छ कि उनले आफ्नै शासक पार्टीमा अवरोध खडा गर्ने काम मात्र गरेनन् तर उनको ‘दुखद बिरोध’ लागू गर्न लगाउने मुख्य आकर्षणले मुख्य विपक्षी नेपाली कांग्रेस लगायत सबै विपक्षी दलहरुलाई बाध्य तुल्यायो ।

ताजा अपडेट

पछिल्लो २४ घण्टामा ४१८७ संक्रमित निको भए

काठमाडौं । पछिल्लो २४ घण्टामा देशभर ४ हजार १८७ जना संक्रमित निको भएका छन्। नेपाल संक्रमित निको हुने दर ८८ दशमलब ३ प्रतिशत रहेको...

पछिल्लो २४ घण्टामा २७४५ जना संक्रमित, ४१ जनाको मृत्यु

काठमाडौं । पछिल्लो २४ घण्टामा देशभर २ हजार ७४५ जना व्यक्ति कोरोना संक्रमित भएका छन्। स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयका अनुसार देशभरका प्रयोगशालामा गर्दा ७ हजार...

प्रदेश १ सरकारले ल्यायो ३२ अर्ब ४६ करोड ९२ लाखको बजेट (पूर्णपाठसहित)

विराटनगर । प्रदेश १ सरकारले ३२ अर्ब ४६ करोड ९२ लाख रुपैयाँ बराबरको बजेट ल्याएको छ। आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्री टङ्क आङ्बुहाङले सोमबार...

किशोरीको फेसबुक म्यासेन्जरमा अश्लिल भिडियो पठाउने पक्राउ

काठमाडौँ । सामाजिक संजाल ‘फेसबुक, टिकटक र युट्युव’मा अर्काको अश्लिल फोटो र भिडियो बनाएर प्रकाशन र प्रदर्शन गरेको आरोपमा प्रहरीले दुईजनालाई पक्राउ गरेको छ...

पर्वतको सेतीवेणी बजार डुबानमा, १० घर विस्थापित

पर्वत। अबिरल वर्षाका कारण विश्वकै ठूलो शालिग्राम शिला र शिला क्षेत्रमा रहेको बजार डुबानमा परेको छ । पर्वत, स्याङजा र गुल्मीको सिमानामा पर्ने पर्वतको...

आजदेखि कर्जा र निक्षेपको नयाँ ब्याजदर सार्वजनिक, कुन बैंकको कति ?

काठमाडौं । मंगलबारदेखि लागू हुने गरी बाणिज्य बैंकहरुले कर्जा र निक्षेपको नयाँ ब्याजदर सार्वजनिक गरेका छन् । नयाँ ब्याजदरमा सामान्य हेरफेर भएको बैंकहरुले जनाएका...

राउटे युवतीमाथि बलात्कार गरेको स्वीकार

सुर्खेतमा दुई जना राउटे युवतीलाई होटलमा लगेर जबर्जस्ती गरी भिडियो खिचेका युवाहरुले प्रहरी बयानमा ‘आफूहरुले सबै काम गरेको’ भनेर स्वीकारेका छन् । राउटे समुदायले...

ज्ञानेन्द्र शाहीले बाउन्स चेक भिडाएर ब्यापारीको बिचल्ली

काठमाडौँ । भन्छन् नि हात्तीका चपाउने र देखाउने अलगअलग दाँत भएजस्तै मान्छेका पनि दुई थरी रुप हुन्छन्-वास्तविक र लुकेको । समाज सेवा र राहत वितरणका...

उपेन्द्र यादवले भने– निर्वाचन आयोगको निष्पक्षतामाथि शंका छ, कानुनी लडाइँ लड्छौँ

काठमाडौं । जनता समाजवादी पार्टी नेपाल (जसपा) का अध्यक्ष उपेन्द्र यादवले पार्टीको आन्तरिक विषयमा निर्वाचन आयोगले निर्णय गर्दा निष्पक्ष र तटस्थ भूमिका निर्वाह नगरेको...

चर्चित