कन्फ्युसियस इन्स्टिच्यु : चिनियाँ प्रोपोगाण्ड संयन्त्रणको रुपमा प्रयोग गरिँदै

काठमाडौं । चिनियाँ कन्फ्युसियस इन्स्टिच्युटलाई चिनियाँ प्रोपोगाण्डा संयन्त्रको रुपमा प्रयोग गर्न थालिएको छ। सन् २००४ मा स्थापना गरिएका कन्फ्युसियस इन्स्टिच्युटलाई पछिल्लो समय चिनियाँ सरकारको पक्षपोषण गर्न प्रयोग गर्न थालिएको छ।

प्राथमिक, माध्यमिक र विश्वविद्यालय स्तरहरूमा १६२ देशहरूमा ५४१ संस्थानहरू र लगभग दुई हजार कन्फ्युसियस कक्षाहरू सञ्चालनमा छन्। यी संस्थानहरू चीनका कलेज र विश्वविद्यालयहरू र अन्य देशका कलेजहरू र विश्वविद्यालयहरू बीच सार्वजनिक शैक्षिक साझेदारीका रुपमा सञ्‍चालन भइरहेका छन्।

पुरातन चिनियाँ दार्शनिकको नाममा राखिएका यी संस्थानहरूले कन्फ्युसियसका प्रख्यात सिद्धान्तहरू: इमानदारिता, धार्मिकता र नैतिकता प्रस्तुत गर्ने अपेक्षा गरिएको हुन्छ। तर हालका वर्षहरूमा, चीनले बढ्दो आक्रामक रुप ग्रहण गर्दै यी संस्थानहरूले प्रभावकारी कार्यहरू सञ्चालन गरिरहेका छन्। जसले विश्‍व समुदायलाई नै चिन्तित बनाउने काम गरेको छ।

कन्फुसियस संस्थानहरू बलियो विज्ञान, प्रविधि, इन्जिनियरिङ, र गणित कार्यक्रमहरू भएका विश्वविद्यालयहरू र संस्थाहरूमा विशेष रूपमा सक्रिय छन्। यी संस्थानहरूले चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीलाई विश्वविद्यालयका अधिकारीहरूसम्म सीधा पहुँच प्रदान गर्छन् र बेइजिङले चीनको सकारात्मक कुराहरुको प्रचार र सीसीपीप्रति संवेदनशील विषयहरुलाई र गलत धारा फैलाउने कामका लागि प्रयोग गरिएका छन्। तिनीहरू बेइजिङको वस्तुतः नरम शक्ति प्रक्षेपण उपकरणहरू हुन्।

वर्षौंको दौडान कन्फ्युसियस इन्स्टिच्युटहरूको सञ्चालन पश्चिममा बढी छानबिनमा आएको छ। जसले गर्दा संस्थानहरू अमेरिकामा मात्र नभई अस्ट्रेलिया, बेल्जियम, क्यानडा, डेनमार्क, फ्रान्स, जर्मनी, नेदरल्यान्ड्समा पनि बन्द भएका छन्।

स्वीडेन र अमेरिकामा पनि यस्ता संस्थाहरुमाथि कडा निगरानी गरिएको छ। सन् २०२१ मा विश्‍वभर १०४ वटा इन्स्टिच्युटहरु बन्द गरिएका छन्। यद्यपि, चिनियाँ अधिकारीहरूले कलेज र विश्वविद्यालयहरूलाई या त कन्फ्युसियस इन्स्टिच्युटहरूलाई सक्रिय रहन वा अन्य नाममा यस्तै कार्यक्रमहरू पुन: सञ्‍चालन गर्न खोजिरहेका छन्।

यूके, फ्रान्स, जर्मनी, स्वीडेन आदि लगायत धेरै युरोपेली देशहरुमा यस्ता संस्थाहरु जासुसीका लागि प्रयोग भइरहेको चिन्ता व्यक्त गर्दै बन्द गरिएका छन् र राजनीतिक आधारमा विषयहरूलाई सेन्सर गरिरहेका छन् वा यी संस्थानहरूमा कोषमा प्रतिबन्ध लगाइरहेका छन्।

बेलायतमा, कन्जरभेटिभ सांसदले विश्वविद्यालयहरूलाई उनीहरूको क्याम्पसमा स्थापना गरिएको नयाँ संस्थानको पूर्ण विवरणहरू प्रस्तुत गर्न र मन्त्रीहरूलाई उनीहरूको अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता र शैक्षिक स्वतन्त्रता सरोकारहरूमा प्रतिबन्ध लगाउने शक्ति प्रदान गर्न अनिवार्य बनाउन कानूनको प्रस्ताव गरेका छन्।

२०२१ मा, तत्कालीन शिक्षा मन्त्री एन्जा कार्लिकजेकले चेतावनी बेइजिङले सार्वजनिक जीवनमा उच्चस्तरको प्रभाव प्रयोग गरेको दाबी पछि डसेलडोर्फमा चिनियाँ कन्सुल जनरलले दुई स्थानीय संस्थानहरूलाई चिनियाँ बारेमा पुस्तक लेखेका दुई जर्मन पत्रकारहरूको अनलाइन वार्ता रद्द गर्न बाध्य पारेको दाबी गरेका छन्।

फ्रान्समा, अधिकारीहरूले विगत केही वर्षहरूमा, चीनले फ्रान्सेली शैक्षिक, सांस्कृतिक र अन्य धेरै क्षेत्रमा प्रभाव पार्न कक्षामार्फत आफ्नो बलियो आर्थिक शक्ति प्रयोग गरिरहेको छ, र आफ्नो राजनीतिक विचारधारा सेवा गर्न केही व्यवसायीहरूलाई आकर्षित गर्ने प्रयास गरिरहेको छ।

यी संस्थानहरूलाई शिक्षक भर्तीमा हस्तक्षेप गर्ने, पाठ्यक्रम निर्धारण गर्ने, विरोध प्रदर्शन गर्ने र इतिहासलाई विकृत गर्ने पाठहरू छनोट गरेको (विशेष गरी ताइवान, तियानमेन र तिब्बतसँग सम्बन्धित) आरोप लगाइएको छ। उनीहरूले ताइवानमा हुने सम्मेलन र दलाई लामाको भ्रमण रद्द गर्न विश्वविद्यालयहरूलाई दबाब दिन्छन्। तिनीहरू बेइजिङको लाइनमा नआउने विदेशमा अध्ययन गर्ने चिनियाँ विद्यार्थीहरूलाई निगरानी र धम्की दिने काममा पनि संलग्न छन्।

सरकार प्रायोजित सांस्कृतिक संस्थानहरूले आफ्नो राष्ट्रको भाषा, संस्कृति र मूल्यहरू अरूलाई सिकाउने कार्य सञ्चालन गरेको उदाहरणहरू छन् तर कुनै संस्थानले भू-राजनीतिक लाभको लागि निश्चित जानकारी सेन्सर वा इतिहास विकृत गरेमा, आयोजक राष्ट्रहरूले आफ्नो कामको समीक्षा गर्नुपर्छ वा आफ्नो सञ्चालन समाप्त गर्नुपर्छ। यी संस्थानहरूले देशको अखण्डता र सार्वभौमसत्ताको मूल्यमा ल्याएका फाइदाहरूलाई देशमा सञ्चालन गर्न अनुमति दिनु अघि ध्यानमा राख्नुपर्छ।

कन्फ्युसियस संस्थानहरूको कार्यसम्पादन बोर्डभन्दा माथि छ भनी सुनिश्चित गर्न, होस्ट देशहरूसँग सिकाइने गतिविधिहरू, सञ्चालन भइरहेका गतिविधिहरू, प्रस्ताव गरिएका अनुसन्धान अनुदानहरू र यी संस्थानहरूमा कार्यरत कर्मचारीहरूको सन्दर्भमा पूर्ण व्यवस्थापकीय अधिकार हुनुपर्ने मुलुकहरुले जनाएका छन्।

Facebook Comments